| Węgry |
|
Strona 3 z 11 Historia Okoto 400 roku p.n.e. do Kraju Zadunajskiego przywędrowali Celtowie. Pomiędzy I a IV wiekiem n.e. rozgościli się Rzymianie, którzy podbili Panonię i zatożyli kilka miast: jak Aquin-cum pod Budapesztem, Gorsium. Szombathely i Pecz. Madziarowie na Węgrzech pojawili się bardzo późno, bo dopiero w 896 roku, kiedy to podbili tereny, które dzisiaj są ich państwem. Skąd przywędrowali i jakie jest ich pochodzenie, tak naprawdę nie wiadomo. Jedni twierdzą, że okoto czterech tysięcy lat p.n.e. plemiona ugrofińskie zamieszkiwały zachodnią Syberię. Dwa tysiące lat później rozdzielity się na dwie grupy. Jedna wywędrowata nad Bałtyk, druga zajęta równiny nad rzekami na potudnie od Uralu. Z powodu zmian klimatu grupa ta kilkakrotnie zmieniata swoje miejsce osadnictwa, a w odróżnieniu od ludów irańskich i tureckich nazywała siebie Magyar, czyli „mówiący ludzie". Madziarowie na podbój ziem składających się na dzisiejsze Węgry wyruszyli z rejonów pomiędzy Dnieprem a dolnym Dunajem. Rok 896 jest datą, z którą kojarzy się rozpoczęcie zajmowania nowej ojczyzny. Madziarom udało się nie tylko podbić różne plemiona, lecz także założyć własne państwo, które w XI wieku przyjęto chrześcijaństwo. Pierwszym chrześcijańskim księciem byt Gejza z rodu Arpada, którego syn Vajk, ochrzczony jako Stefan, stworzył silne państwo. Po śmierci został kanonizowany, a jego relikwie przechowywane są w budapeszteńskiej bazylice. Dzisiaj święty Stefan jest patronem Węgier. XIII wiek kojarzy się z najazdami Tatarów oraz budową miast i zamków, głównie za panowania króla Beli IV. Kolejne lata, czyli wiek XIV i XV, to okres rozwoju potęgi węgierskiej w Europie pod rządami Andegawenów. Jednak w 1526 roku wojska sułtana Sulejmana Wspaniałego zadały druzgocący cios słabej armii węgierskiej w bitwie pod Mohaczem. Po dotarciu Turków do Budy w 1541 roku kraj rozpadt się na trzy części: zachodnią, uzależnioną od Austrii; północną, zależną od niemieckich Habsburgów i środkową, okupowaną przez Turków. Kres tureckiemu panowaniu przyniosło zwycięstwo Jana III Sobieskiego pod Wiedniem. Po wycofaniu się Turków doszto do zjednoczenia Węgier, niemniej władzę przejęli Habsburgowie, a kraj znalazł się pod panowaniem cesarstwa austriackiego, które w 1867 zostało przekształcone w Austro-Węgry. We wrześniu 1848 roku wybuchło powstanie narodowe. Powstańcy walczyli ze zmiennym powodzeniem do momentu poproszenia o pomoc przez cesarza Franciszka Józefa I cara Mikołaja I. Dla Węgrów rozpoczęty się ostre restrykcje, jednakże pod wpływem zmian politycznych w Europie: wojny cesarstwa z Francją, utraty Lombardii, zjednoczenia Niemiec i Włoch cesarz Franciszek Józef zaczął realizować politykę kompromisu. Powstała monarchia dualistyczna cesarstwa Austrii i królestwa Węgier. Byty dwie stolice, dwa parlamenty. Do uzyskania prawdziwej samodzielności doszto dopiero po upadku Austro-Węgier po I wojnie światowej. W październiku 1918 roku komitety rewolucyjne w Budapeszcie oddały władzę w ręce socjaldemokratycznego rządu Mihalya Karolya, który ogłosił detronizację Habsburgów i niezależność Węgier. Na mocy traktatu w Trianon kraj został okrojony do jednej trzeciej jego dawnego terytorium. Powstały wówczas Czechosłowacja, Rumunia, Jugosławia.W czasie II wojny światowej Węgry stanęty po stronie hitlerowskich Niemiec. W1941 roku wypowiedziały wojnę ZSRR. Zmiana polityki nastąpiła dopiero pod koniec 1943 roku, kiedy to Węgrzy zaczęli potajemne negocjacje pokojowe z aliantami. W marcu 1944 roku wojska hitlerowskie wkroczyty na Węgry. Rozpoczął się krwawy terror i masowe deportacje. Po wojnie kraj znalazt się w tzw. bloku wschodnim, będącym pod kontrolą ZSRR. Podjęta w 1956 roku próba obalenia komunizmu, trwająca 10 dni, zakończyta się krwawą interwencją zbrojną. Około 250 tysięcy Węgrów opuścito kraj, udając się na emigrację. 23 października 1989 roku, w rocznicę powstania węgierskiego, przekształcono Węgierską Republikę Ludową w Republikę Węgierską. W marcu 1990 roku odbyły się wolne wybory. ZWIĄZKI Z POLSKĄ Przyjaźń polsko-węgierską podkreśla znane przysłowie, występujące w polskiej i węgierskiej wersji językowej: „Polak - Węgier dwa bratanki: i do szabli i do szklanki". Już od czasów Arpadów łączyły nas związki dynastyczne. Między innymi Elżbieta Lokietkówna została żoną króla Karola Roberta Andegaweńskiego. Mieliśmy wspólnych monarchów: Ludwika Węgierskiego, Władysława Warneńczyka. Nasza królowa Jadwiga to córka króla Węgier i Polski. Stefan Batory, zanim został królem Polski, byt władcą Siedmiogrodu. W ważnym dla Węgrów powstaniu, zwanym Wiosną Ludów, generałami biorącymi czynny udział byli Polacy: Józef Bem, Henryk Dąbrowski, Józef Wysocki. W czasach zaborów, kiedy Polska była podzielona na trzy części, jedna z nich znajdowała się w granicach monarchii austro-węgierskiej. Podczas II wojny światowej, mimo że Węgrzy znaleźli się po stronie faszystowskich Niemiec, już w 1939 roku otwarto granicę dla 100 tysięcy polskich uchodźców. Na terenie Węgier do 1944 roku funkcjonowały polskie organizacje. Byty tam polskie szkoły, a przede wszystkim punkty kontaktowe z władzami emigracyjnymi. |
|||||||||||||
| « wstecz | dalej » |
|---|